Integratiedebat laat veel vragen onbeantwoord

Het rapport van de commissie Integratiebeleid levert meer gespreksstof dan in een avond kan worden besproken. Dat bleek tijdens het debat op 26 januari in het Nijmeegse Lux. Drie deelnemers blikken terug.

"Het is pure winst dat iemand die de materie uitgebreid heeft bestudeerd, zulke genuanceerde conclusies trekt", zegt Hans Spijkerman. Hij is voorzitter van DIVERSA, de vereniging van provinciale organisaties voor integratiebeleid die het debat organiseerde. Ook Osmose is lid van deze vereniging.

Bloks nuance is bij landelijke politici vaak ver te zoeken. Een gevolg van schuldgevoel, denkt Spijkerman. "Veel politici voelen zich sinds Fortuyn schuldig over de manier waarop autochtone Nederlanders in de arme wijken in de steek zijn gelaten. Dat schuldgevoel leidt tot agressie tegen allochtonen. Gelukkig is het integratiedebat op lokaal niveau genuanceerder en begripvoller. Veel lokale bestuurders vinden het uitzettingsbeleid van minister Verdonk bijvoorbeeld onbegrijpelijk. Door de geringere afstand en het intensievere contact met burgers is de wereld voor lokale bestuurders minder zwart-wit en worden ze direct met de gevolgen van hun beleid geconfronteerd."

Volgens Spijkerman zijn spanningen onvermijdelijk in een multiculturele samenleving, maar kunnen die spanningen tot winst leiden. "Een vruchtbare discussie over bijvoorbeeld het dragen van hoofddoekjes kan een besluit opleveren waarmee iedereen vrede heeft."

Turgay Tankir, directeur van Het Interlokaal in Nijmegen, vindt dat allochtonen meer bij beleidsontwikkeling en -uitvoering betrokken moeten raken. "Veel allochtonen praten nauwelijks over integratie. Zelforganisaties zouden hun achterban moeten mobiliseren en binnen de eigen kring meer over deze onderwerpen moeten discussiëren. Door iedereen erbij te betrekken, vergroot je de kans op succes. In de hulpverlening heb ik gezien dat als mensen geen probleemeigenaar worden, het probleem niet wordt opgelost. Dan wordt het het probleem van de hulpverlener en niet van de klant."

De gemeente Nijmegen vond het debat zo belangrijk dat op voorstel van gemeenteraadslid Collaris is besloten de entree voor alle aanwezigen te betalen. De Nijmeegse wethouder Lenie Scholten heeft multicultureel beleid in haar portefeuille en had tijdens het debat graag verder gediscussieerd, bijvoorbeeld over de vraag hoe lokale bestuurders kunnen leren van landelijke ervaringen. "Blok zei bijvoorbeeld dat witte en zwarte scholen vooral ontstaan door sociaal-economische verschillen. Op die lijn zitten we in Nijmegen ook. Maar wat betekent die constatering voor je beleid? Dat is voor elke bestuurder een groot vraagstuk."

Scholten verwacht van allochtonen meer betrokkenheid bij het maatschappelijk leven. "Zo vind ik dat zij actiever moeten worden bij de school: ouderavonden bezoeken, oversteekouders of leesmoeders worden. Maar ook op inspraakavonden in de wijk over de wijk komen allochtonen te weinig. "Daarnaast had ze tijdens het debat de witte kant willen belichten. "Enerzijds zijn verschillende knelpunten een gevolg van het witte karakter van hulpverleningsinstellingen. Anderzijds moeten wij ons als witte Nederlanders afvragen wat we niet goed hebben gedaan. Onze houding kenmerkt zich door vrijblijvendheid en afzijdigheid. Als we feta nodig hebben, gaan we naar een Turkse winkel, maar in ons privéleven blijft het opvallend wit."